Ông Lẫm chỉ dừng trước cổng nhà Khải một lần.
Hôm ấy, cha Khải mua chịu một gói xôi cho con.
Hai ngày sau, người ta tìm thấy quang gánh bên dòng nước lũ.
Bà Hòa ngồi xuống chiếc ghế cạnh cửa bếp. Trời ngoài sân sáng dần. Thu và An vẫn ngủ trong phòng.
“Ngày mười sáu tháng Mười năm 1998,” bà kể. “Con sốt từ tối hôm trước. Ăn cháo vào là nôn, nhưng bụng đói nên cứ khóc.”
Khải khi ấy mười hai tuổi. Anh nhớ trận mưa kéo dài ba ngày, nhớ cha kê bao cát trước cổng và mẹ chuyển gạo lên gác bếp. Anh nhớ mùi dầu gió trên gối, nhưng không nhớ gói xôi.
Sáng đó, tiếng rao vừa qua cây bàng thì cha Khải gọi ông Lẫm dừng lại. Trong nhà chỉ còn tiền chẵn dành mua thuốc. Ông Lẫm gói một phần xôi đậu vào lá chuối, rắc thêm muối mè rồi đưa qua hàng rào.
“Cha bảo mai trả,” bà Hòa nói. “Ông Lẫm xua tay, hỏi nhà mình có định sang trường học tránh lũ không. Nước sông lên nhanh, ông vừa đi qua bến nên biết.”
“Mẹ có gặp ông ấy không?”
“Mẹ đang giữ con. Cha con là người ra lấy xôi.”
Khải hỏi mình có ăn không. Bà bảo anh ăn được nửa gói rồi ngủ. Đến trưa, nước tràn qua chân đê. Gia đình kịp mang đồ lên trường học trước khi con đường vào xóm ngập đến bụng người lớn.
Hai ngày sau, nước rút. Người ta mang chiếc quang gánh dính bùn lên quán bà Mùi. Không ai tìm thấy ông Lẫm. Cũng không ai biết phải báo cho gia đình nào.
“Một tuần sau mẹ nghe tiếng rao ngoài cổng,” bà Hòa nói.
“Giống tiếng bây giờ?”
“Mẹ không chắc. Khi ấy cả xóm còn bừa bộn, người ta gọi nhau từ sáng đến tối. Mẹ chỉ nhớ cha con mở cổng nhưng ngoài đường không có ai.”
Bà lấy tay miết đầu gối. Đêm hôm đó, bà gói một nghìn hai trăm đồng vào mảnh giấy, đặt trên trụ cổng. Sáng ra, gói tiền biến mất. Bà mở sổ và ghi “đã trả”.
“Có thể người đi đường lấy,” bà nói. “Cũng có thể ông Lẫm quay lại. Mẹ không nhìn thấy nên không kể điều mình không biết.”
“Vậy nhà mình hết nợ rồi.”
“Hết nợ tiền.”
Bà Hòa nhìn thẳng vào con trai. “Cha con nói phải tìm ông ấy để cảm ơn. Rồi mái nhà dột, mùa màng mất, con đi học xa. Việc nào cũng gấp hơn. Sau này cha con bệnh, có lúc ông nhắc gói xôi ấy nhưng không còn ai biết tìm ở đâu.”
Khải cúi nhìn hai bàn tay. Anh vẫn nhớ cha ít nói, thường coi việc giúp nhau trong xóm là chuyện không cần nhắc. Có lẽ vì vậy, gói xôi cứu một đứa trẻ qua cơn sốt chỉ còn lại một dòng nợ trong sổ.
“Mẹ nói tiếng rao trở lại vì con về à?”
“Mẹ không biết nó trở lại hay chỉ có con nhớ ra.”
“Mẹ có sợ không?”
“Mẹ sợ con chạy theo một người đã mất hơn là sợ tiếng rao.”
Từ hôm đó, Khải không hỏi thêm người trong xóm. Anh cất cuốn sổ về chỗ cũ rồi giúp mẹ thay tấm ngói vỡ trên mái bếp. Buổi chiều, anh đưa An ra đồng thả diều. Tối đến, cả nhà ngồi ngoài hiên ăn ngô luộc. Những sinh hoạt bình thường làm căn nhà trở lại đúng kích thước của nó, thay vì một nơi chỉ có cánh cổng mở ra con ngõ trống.
Tiếng rao vẫn đi qua lúc gần sáng.
Lần đầu sau câu chuyện của mẹ, Khải không bật dậy. Anh nằm nghe và nhớ bờ vai ướt mưa của cha trong trận lũ, bàn tay mẹ bẻ gói xôi thành từng miếng nhỏ. Anh không thấy mặt ông Lẫm trong ký ức. Khoảng trống ấy khiến anh buồn hơn những lời đồn về cái chết.
Hai ngày trước khi gia đình trở lại thành phố, Thu lay vai chồng.
“Anh có nghe không?”
Khải đã tỉnh từ câu rao đầu tiên.
Giọng người đàn ông vọng từ phía giếng làng. Âm điệu không đổi, chữ “nóng” kéo dài rồi hạ xuống. Thu ngồi dậy, tóc rối trên vai. Cô nhìn An đang ngủ giữa hai người rồi bước theo Khải ra phòng khách.
“Đúng giọng đó à?” cô hỏi.
Khải gật đầu.
Họ đứng sau cánh cổng. Tiếng rao tiến qua cây bàng, dừng bên kia hàng dâm bụt.
Khải mở then ngay sau chữ cuối.
Con ngõ trống. Đèn nhà ông Trác còn sáng. Con chó vàng nằm giữa đường, không ngẩng đầu. Thu đi tới cây bàng rồi quay lại, hai ống quần ướt sương.
“Em nghe ở ngay trước cổng,” cô nói.
Khải không hỏi cô còn nghĩ anh nằm mơ hay không. Anh khép cổng, nhưng trước khi quay vào, anh nói nhỏ về phía con đường:
“Cảm ơn ông vì gói xôi năm đó.”
Không có ai trả lời.
Sáng ấy, Thu hỏi bà Hòa trong xóm còn người bán xôi nào không. Bà nhìn con dâu rồi nhìn Khải.
“Con cũng nghe rồi à?”
Thu gật đầu.
Bà Hòa tiếp tục nhặt rau. “Cứ để ông ấy đi qua.”
Đêm kế tiếp, Khải ngủ ngon cho đến gần sáng. Tiếng rao vẫn tới, nhưng dừng ở đầu ngõ, xa hơn những hôm trước.
Anh không còn thấy đó là một lời mời phải chạy theo. Trong căn phòng cũ, nó giống tiếng một người đã đi qua tuổi thơ anh, quay lại đúng lúc để được nhớ thêm một lần.