Mai đặt tấm ảnh cũ vào tay Sang.
Anh nhận ra chính mình và em gái.
Người đàn bà ngồi giữa hai đứa trẻ vẫn là một người xa lạ.
Trong ảnh, Sang khoảng tám tuổi, tóc bị cắt nham nhở. Mai ngồi bên kia, hai tay ôm một con mèo tam thể. Người đàn bà ở giữa vòng tay qua vai hai đứa. Sang biết đó là bà ngoại vì nét chữ sau tấm ảnh ghi rõ: “Bà với Nu, May, mùa ngô năm 1998.”
Anh không nhớ nổi cảm giác khi được cánh tay ấy ôm.
“Bà hay nhai trầu,” Mai nói. “Mỗi lần cười, bà lấy tay che miệng. Anh còn nhớ không?”
Sang lắc đầu.
“Bà có nốt ruồi ở sát đuôi mắt trái. Hồi bé anh cứ đòi lấy móng tay cậy ra.”
Chiếc điện thoại cục gạch trên bàn thờ rung lên.
Mai im bặt.
Một tiếng cào rất nhẹ đáp lại dưới tấm ván. Nó nằm ngay phía sau lưng Sang, gần hơn vị trí lúc trước.
Páo giật tấm ảnh khỏi tay anh. “Đừng kể nữa. Mỗi điều cô nhắc lại là một đường cho nó lần về.”
“Nhưng nếu không nhắc, anh ấy sẽ quên bà.”
“Ký ức đã bị lấy thì không phải cứ kể là trả lại được. Cô chỉ đang dạy nó những điều bà đã giấu.”
Páo lấy từ túi áo ra một máy ghi âm nhỏ. Bà đã đưa nó cho cậu ba ngày trước khi mất, dặn chỉ mở nếu một trong hai đứa trẻ trả lời tiếng gọi. Cậu đặt máy giữa ba người rồi nhấn nút.
Tiếng bà vang lên, yếu nhưng rõ:
“Páo, nếu cháu nghe đoạn này thì May đã đáp, còn Nu đã nhận tên thay nó. Đừng để hai đứa rời khỏi bản trước khi đưa máy đến hốc đá và lấp kín miệng hốc. Nếu đi khỏi đây khi nghi thức chưa xong, nó sẽ theo cái tên đang giữ.”
Sau một quãng thở dài, bà nói tiếp. Dưới lời bà có tiếng cào đều đặn.
“Đem máy của bà đến hốc đá trong rừng sa mộc. Đặt nó vào nơi nước chảy xuống. Gọi cái tên nó đang giữ. Lần nhận tên ở nhà là lần thứ nhất. Người nó đang bám phải nhận tên thêm hai lần. Lần đầu nó lấy khuôn mặt, lần hai lấy giọng nói, lần cuối lấy những ngày người đó đã sống cùng người có giọng nó mượn.”
Mai nhìn Sang. Anh đã trả lời một lần.
Trong máy, giọng bà nhỏ hẳn:
“Khi nó trở lại hốc đá, tháo pin khỏi máy. Lấp miệng hốc bằng phiến đá đen. Từ đó về sau, đừng gọi hai cái tên ấy nữa.”
Bản ghi kết thúc bằng một tiếng động sát micro.
“Nu,” một giọng giống hệt bà thì thầm. “Bà nhớ mặt cháu.”
Páo tắt máy.
“Bà biết nó đang nghe khi bà ghi lại,” Sang nói.
“Bà dùng chính giọng mình để nhử nó về.”
“Nếu tôi không đi?”
Páo nhìn sang Mai. “Nó đã nhận ra May, nhưng Sang kéo sợi dây sang Nu. Nếu hai người rời bản trước khi lấp hốc đá, nó sẽ theo Nu. Đến đâu có người gọi tên ấy, nó sẽ học thêm giọng ở đó.”
Mai giữ tay anh. “Để em trả lời. Em đã đáp nó trước.”
“Nó đang gọi Nu.” Sang nhìn chiếc điện thoại. “Bây giờ nó bám vào anh.”
Gần nửa đêm, ba người rời nhà bằng cửa sau. Người trong họ nghĩ họ đi lấy đồ cúng. Páo bỏ điện thoại của bà vào một túi vải, đeo trước ngực. Không có pin, chiếc máy vẫn rung theo từng nhịp chân của Sang.
Rừng sa mộc cách bản chưa đầy một giờ đi bộ. Sương phủ trắng lối mòn. Páo cầm đèn đi trước, Mai ở giữa, Sang đi sau cùng. Không ai gọi tên ai.
Qua khỏi nương ngô, họ nghe tiếng guốc của bà lẹp xẹp phía sau.
Sang quay lại. Con đường trống không.
“Nu, chờ bà với.”
Giọng gọi phát ra từ một bụi cây thấp. Một lát sau, nó chuyển lên ngọn cây bên trái, rồi xuất hiện ngay trong túi vải Páo đang đeo.
“Nu lạnh không? Lại đây bà cõng.”
Sang không nhớ bà từng nói câu đó. Nhưng cơ thể anh nhớ. Hai vai anh tự nhiên co lại, như đang chờ một tấm lưng quen thuộc ghé xuống trước mặt.
Mai nắm lấy vạt áo anh, kéo đi.
Hốc đá nằm cuối một khe nước cạn. Nó thấp, sâu và đen như miệng giếng bị đặt nằm ngang. Trước cửa hốc có một phiến đá màu đen, bề mặt hằn những vết xước dày đặc. Páo đặt túi vải xuống dòng nước mỏng rồi lấy điện thoại ra.
Màn hình sáng lên.
Chữ BÀ hiện giữa nền xanh nhạt.
Páo nhận cuộc gọi và đặt máy sát miệng hốc.
“Nu,” giọng bà gọi. “Về nhà thôi cháu.”
Sang nhìn Mai. Cô lắc đầu, nước mắt chảy xuống nhưng không dám nói.
Anh quỳ trước hốc đá.
“Tôi là Nu.”
Trong lòng núi vang lên một tiếng rít dài. Mặt nước dưới chiếc điện thoại gợn ngược về phía hốc. Những tiếng cào quanh họ cùng lao xuống khe tối, xa dần rồi dừng lại.
Sang đưa tay ôm đầu.
Anh vẫn biết bà ngoại nói tiếng Mông với hai anh em khi ở nhà. Anh biết bà thường gọi điện vào tối chủ nhật. Anh biết lần cuối hai người nói chuyện là hơn một tháng trước.
Nhưng anh không còn nghe được giọng bà trong bất kỳ ký ức nào.
Mọi câu bà từng nói chỉ còn là những hàng chữ câm. Sang cố nhớ tiếng cười, tiếng ho, cách bà kéo dài tên anh mỗi khi trách yêu. Không có âm thanh nào trở lại.
Điện thoại nằm bên dòng nước rung lần nữa.
Chữ BÀ lại sáng lên.
Mai bật khóc. Páo giữ vai cô, không cho cô tiến tới.
Sang nhìn màn hình, rồi nhìn em gái.
Anh biết người đang gọi là bà ngoại đã chết của mình. Anh biết mình phải trả lời thêm một lần. Nhưng khuôn mặt và giọng nói của bà đều không còn trong anh để khiến cuộc gọi ấy trở nên quen thuộc.
“Mai,” Sang hỏi, “tại sao em khóc khi nhìn thấy chữ BÀ?”